Χριστούγεννα χωρίς Χριστό του Στρατή Ανδριώτη

του Στρατή Ανδριώτη

Συνηθίζεται τις ημέρες προ των Χριστουγέννων, πολλοί άνθρωποι να προετοιμάζονται για να γιορτάσουν, κυρίως από συνήθεια ή εθιμοτυπικά αυτή τη μεγάλη εορτή της Χριστιανοσύνης, υιοθετώντας λανθασμένα διάφορους τρόπους άσχετους με το γεγονός ή προσκολλώμενοι σε ανούσια πράγματα, αναζητώντας έτσι τη χαρά που απουσιάζει από την καθημερινή ζωή τους καί θέλοντας να ξεφύγουν από τα προβλήματα που τους βαραίνουν...

 Όμως, δεδομένων όλων των σχετικών ή ασχέτων με την εορτή εθίμων ή άλλων συνηθειών, αν δεν βιώσει ο καθένας με την πνευματική του ζωή την εορτή, παραγκωνίζει το πραγματικό νόημα των Χριστουγέννων και την ουσία τους, που έχουν να κάνουν με τη Γέννηση του Χριστού, ο οποίος είναι ο Αληθινός Θεός που ενανθρωπήθηκε με σκοπό να χαρίσει την σωτηρία στους ανθρώπους.

Επικεντρώνοντας λοιπόν, όλη τη δομή και το νόημα της μεγάλης αυτής εορτής στην επιφανειακή διαδικασία και δίνοντας «κοιλιοδουλική» διάσταση σ’ αυτή, τα Χριστούγεννα καταντούν για κάποιους συνάνθρωπους μας μια ανούσια υπόθεση αφού λείπει από αυτή το κεντρικό πρόσωπο που είναι ο Χριστός και η προσοχή τους αποσπάται από τα λαμπιόνια, τα στολίδια, τη γαλοπούλα, τα ρούχα και οτιδήποτε άλλο, που ναι μεν είναι μέσα στη ζωή μας, όμως δεν είναι το ζητούμενο και το πρωτεύον. Διότι ενώ κατεβαίνει ο ίδιος ο Θεός στη γη για να διδάξει την αιώνια σωτηρία μας, καταργώντας τον θάνατο, απεναντίας καταντά ματαιοπονία, ο άνθρωπος να τυρβάζει περί πολλών που όμως δεν έχουν καμία σχέση με το γεγονός της Γεννήσεως του Χριστού.

Καταντώντας οι άνθρωποι να ασχολούνται αντιθέτως με τα όσα ωφέλιμα είναι παραδεδομένα και έχουν αποκλειστικό στόχο την αιώνια σωτηρία μας, καθότι η προπαρασκευή, αλλά και ο εορτασμός των Χριστουγέννων, έχουν βαθύτατα νοήματα που δίνουν αληθινή διάσταση και πραγματικό νόημα στη ζωή των ανθρώπων, μέσα από μια εξέχουσα πνευματικότητα που προσδίδει στην μεγάλη αυτή εορτή η Ορθόδοξη Εκκλησία.

Αναρτήθηκε από Στρατής Ανδριώτης

Μητρ. Γόρτυνος κ. Ιερεμίας: «Βλέπετε πόσο ωραία τοποθετεί η Εκκλησία μας τα πράγματα;» - Η ΑΓΑΜΙΑ ΤΩΝ ΙΕΡΩΜΕΝΩΝ

Μητρ. Γόρτυνος κ. Ιερεμίας: «Βλέπετε πόσο ωραία τοποθετεί η Εκκλησία μας τα πράγματα;» - Η ΑΓΑΜΙΑ ΤΩΝ ΙΕΡΩΜΕΝΩΝ

Ο Σεβ. Μητροπολίτης Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως Ιερεμίας, στο ακόλουθο κήρυγμα, μας ερμηνεύει τον Πέμπτο Αποστολικό Κανόνα.

Μας λέγει αρχικά ότι όπως σήμερα έχουμε εγγάμους ιερείς, έτσι παλαιότερα είχαμε και εγγάμους Επισκόπους.

Η αγαμία των Επισκόπων καθορίστηκε υποχρεωτικά από την ΣΤ’ Οικουμενική Σύνοδο, από τον 12ο Κανόνα της.

Μας λέγει ότι οι Παπικοί έχουν υποχρεωτική την αγαμία των κληρικών τους για όλες τις βαθμίδες και για την καινοτομία τους αυτή επικαλούνται τον Άγιο Επιφάνιο, ο οποίος κάπου λέγει ότι δεν δέχεται η Εκκλησία  για την ιερωσύνη όποιον είναι νυμφευμένος με γυναίκα.

Αλλά όπως λέγει ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης επί του θέματος, σημασία έχει τι λέγει η Αγία Γραφή και οι Οικουμενικές Σύνοδοι και η γνώμη όλων των Πατέρων, διότι δεν συνιστά δόγμα στην Εκκλησία η γνώμη μερικών.

Μας δίνει στη συνέχεια την περιγραφή του Αγίου Νικοδήμου σχετικά με την καθοριστική επέμβαση του ομολογητή Αγίου Παφνουτίου στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο, για τον γάμο των ιερέων.

Δεν άφησε να επικρατήσει η γνώμη μερικών που ζητούσαν να εμποδίσουν τον γάμο των ιερέων εξηγώντας πως πρέπει να είναι ελεύθερος ο καθένας να εκλέξει την παρθενία ή τον γάμο.

Είναι λάθος και αίρεση η υποχρεωτική παρθενία των Παπικών για τους ιερείς τους, λάθος που γέννησε πάμπολλα ηθικά σκάνδαλα των Παπικών ιερωμένων.

Ο Πέμπτος Κανόνας των Αγίων Αποστόλων λέγει ότι δεν επιτρέπεται έγγαμος κληρικός να διώξει τη γυναίκα του  «προφάσει ευλαβείας» και αν το κάνει αυτό να αφοριστεί μέχρι να μετανοήσει και να δεχθεί πάλι τη γυναίκα που απομάκρυνε. Αν δε επιμένει σ’ αυτό που έκανε, να καθαιρείται.

Μας εξηγεί τί σημαίνει η έκφραση «προφάσει εὐλαβείας» και πώς είναι καλή επιθυμία η παρθενία αρκεί να συμφωνούν και οι δύο.

Όπως και στα ανδρόγυνα κατά τον Απόστολο Παύλο η εγκράτεια στην περίοδο της νηστείας να γίνεται με τη σύμφωνη γνώμη και των δυό.  

Το πνεύμα του Κανόνα μας εδώ, καταδικάζει και τις λαϊκές εκείνες γυναίκες που απαιτούν το ίδιο από τον σύζυγό τους, απαίτηση που μπορεί να γίνει αιτία να πέσει ο άντρας της σε μοιχεία.

Μας αναφέρει κλείνοντας ο Σεβ. Μητροπολίτης ένα τμήμα μιας ωραίας περικοπής σχετικά με το θέμα, από την ΙΣΤ’ Ομιλία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου που βρίσκεται στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο και μας παροτρύνει να μείνουμε σταθεροί στην Ορθόδοξη Εκκλησία η οποία μας αγαπά και μας τρέφει με τη σοφή διδασκαλία των Αγίων Πατέρων.

 

Ο Ε´ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ

ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΑΓΑΜΙΑ ΤΩΝ ΙΕΡΩΜΕΝΩΝ

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΟ EΓΚΥΚΛΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ

† Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΕΜΙΑΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ

ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΕΩΣ

ΚΑΤΗΧΗΣΗ

  ΔΗΜΗΤΣΑΝΑ-ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΙΣ

Δημητσάνα - Μεγαλόπολη, Κυριακή 19 Ὀκτωβρίου 2014

 1. Παρακαλῶ, ἀδελφοί, δώσατε προσοχή, γιά νά σᾶς ἑρμηνεύσω στό σημερινό μου κήρυγμα τόν Πέμπτο Ἀποστολικό Κανόνα. Ἀκοῦστε: Ὅπως σήμερα ἔχουμε ἐγγάμους ἱερεῖς, ἔτσι παλαιότερα εἴχαμε καί ἐγγάμους Ἐπισκόπους. Ὁ ἅγιος Σπυρίδωνας, γιά παράδειγμα, ἦταν ἔγγαμος Ἐπίσκοπος. Ἡ ἀγαμία τῶν Ἐπισκόπων καθορίστηκε ὑποχρεωτικά ἀπό τήν ΣΤ´ Οἰκουμενική Σύνοδο, τό 680 μ.Χ., ἀπό τόν 12ο Κανόνα της. Οἱ Παπικοί ἔχουν ὑποχρεωτική τήν ἀγαμία τῶν κληρικῶν τους γιά ὅλες τίς βαθμῖδες. Γιά τήν καινοτομία τους αὐτή οἱ Παπικοί ἐπικαλοῦνται τόν ἅγιο Ἐπιφάνιο, ὁ ὁποῖος κάπου λέγει ὅτι δέν δέχεται ἡ Ἐκκλησία γιά τήν ἱερωσύνη ὅποιον εἶναι νυμφευμένος μέ γυναίκα. Στήν γνώμη μάλιστα αὐτή τοῦ ἁγίου Ἐπιφανίου συμφωνοῦν καί ὁ Ἰνοκέντιος καί ὁ Διάλογος. Ἀλλά εἶναι σημαντικό νά ποῦμε ἐδῶ τί λέγει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης πάνω σ᾽ αὐτό: «Δέν μᾶς μέλει – λέγει ὁ ἅγιος – τί εἶπαν ἤ τί ἐφρόνησαν μερικοί Πατέρες, ἀλλά τί λέγει ἡ Ἁγία Γραφή καί οἱ Οἰκουμενικές Σύνοδοι καί ἡ γνώμη ὅλων τῶν Πατέρων. Διότι δέν συνιστᾶ δόγμα στήν Ἐκκλησία ἡ γνώμη μερικῶν»! Καί ἀναφέρει στήν συνέχεια ὁ Ἁγιορείτης ἅγιος Νικόδημος τόν ἀσκητή καί ὁμολογητή ἅγιο Παφνούτιο, ὁ ὁποῖος στήν Α´ Οἰκουμενική Σύνοδο δέν ἄφησε νά ἐπικρατήσει ἡ γνώμη μερικῶν, πού ζητοῦσαν νά ἐμποδίσουν τόν γάμο τῶν ἱερέων. Εἶπε τότε ὁ ἅγιος Παφνούτιος, ὅπως τό ἀναφέρει ὁ ἅγιος Νικόδημος: «Ὁ γάμος τῶν ἱερέων εἶναι σωφροσύνη καί ὁ καθένας πρέπει νά ἀφήνεται ἐλεύθερος στήν προαίρεσή του, κατά τήν ἀρχαία τῆς Ἐκκλησίας παράδοση». Νά εἶναι ἐλεύθερος, δηλαδή, ὁ καθένας νά ἐκλέξει ἤ νά παρθενέψει ἤ νά ἔλθει σέ γάμου κοινωνία. Λάθος λοιπόν καί αἵρεση ἡ ὑποχρεωτική παρθενία τῶν Παπικῶν γιά τούς ἱερεῖς τους. Καί ἡ ὑποχρεωτική αὐτή παρθενία ἔφερε τά πάμπολλα ἠθικά σκάνδαλα τῶν Παπικῶν ἱερωμένων.

2. Ὁ Πέμπτος Κανόνας τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων, πού θέλω νά σᾶς ἑρμηνεύσω, ἀδελφοί μου χριστιανοί, λέγει ὅτι δέν ἐπιτρέπεται κανένας Ἐπίσκοπος (πού ἦταν ἔγγαμοι τότε, ξαναλέγω) ἤ Πρεσβύτερος ἤ Διάκονος νά διώξει τήν γυναίκα του «προφάσει εὐλαβείας». Ἄν τυχόν τό κάνει αὐτό νά ἀφοριστεῖ, μέχρις ὅτου νά μετανοήσει καί νά δεχθεῖ πάλι τήν γυναίκα του πού ἀπομάκρυνε. Ἄν ὅμως ἐπιμένει σ᾽ αὐτό πού ἔκανε, νά καθαιρεῖται, λέγει ὁ Κανόνας πού ἑρμηνεύουμε.

3. Ἀλλά τί σημαίνει ἡ φράση νά διώξει τήν γυναίκα του «προφάσει εὐλαβείας»; Σημαίνει ὅτι αὐτός θέλει νά ζήσει στό ἑξῆς παρθενική ζωή καί γι᾽ αὐτό ἀπομακρύνει τήν γυναίκα του. Αὐτό, χριστιανοί μου, εἶναι καλή ἐπιθυμία γιά ἕναν ἔγγαμο ἱερωμένο, ἀλλά θά πρέπει καί ἡ πρεσβυτέρα τοῦ ἱερέα νά εἶναι σύμφωνη σ᾽ αὐτό· νά θέλει, δηλαδή, καί αὐτή νά ζήσει παρθενική ζωή. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος λέγει στά ἀνδρόγυνα ἡ ἐγκράτειά τους στήν περίοδο τῆς νηστείας νά γίνεται «ἐκ συμφώνου» (Α´ Κορ. 7,5). Νά γίνεται, δηλαδή, μέ τήν σύμφωνη γνώμη καί τῶν δυό. Ὅταν ἕνας ἀπό τούς δύο συζύγους δέν συμφωνεῖ γιά ἐγκράτεια, τό ἄλλο μέλος πρέπει νά ὑποχωρεῖ. «Δέδεσαι γυναικί; Μή ζήτει λύσιν», λέγει ὁ Ἀπόστολος.

4. Τό πνεῦμα τοῦ Κανόνα μας ἐδῶ καταδικάζει καί τίς λαϊκές ἐκεῖνες γυναῖκες, πού ἀπαιτοῦν συνεχῆ ἐγκράτεια ἀπό τόν σύζυγό τους, ἤ τούς ἄνδρες πού ζητοῦν τό ἴδιο ἀπό τήν σύζυγό τους, «προφάσει εὐλαβείας» πάλι· γιά νά κοινωνοῦν συνέχεια, γιά νά ἀναφέρουμε ἕνα παράδειγμα. Ὅμως ἡ γυναίκα πού ζητάει μία τέτοια συνεχῆ ἐγκράτεια ἀπό τόν ἄνδρα της, μπορεῖ, χωρίς νά τό γνωρίζει, νά γίνει αἰτία νά πέσει ὁ ἄνδρας της σέ μοιχεία. Ἔχω, ἀγαπητοί μου, μία ὡραία περικοπή τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου σ᾽ αὐτό τό θέμα, πού ὅμως δέν σᾶς τήν λέγω ὅλη, γιά νά μήν σᾶς κουράσω περισσότερο. Σᾶς ἀναφέρω μόνο ἕνα τμῆμα τῆς περικοπῆς αὐτῆς: «Μερικές γυναῖκες – λέγει ὁ ἱερός Πατέρας – κινούμενες ὄχι ἀπό σωστή εὐλάβεια χωρίζονται συζυγικά ἀπό τούς ἄνδρες τους καί νομίζουν ὅτι, κάνοντας ἔτσι, κάνουν κάτι τό εὐλαβικό καί ἁγνό. Ἔτσι ὅμως ὠθοῦν τούς ἄνδρες τους σέ μοιχεία». (Τό κείμενο τῆς περικοπῆς εἶναι στήν ΙΣΤ´ Ὁμιλία τοῦ ἁγίου Πατέρα στό κατά Ματθαῖον Εὐαγγέλιο).

5. Βλέπετε, ἀδελφοί χριστιανοί, πόσο ὡραῖα, μέσα στήν ἀνθρώπινη ἀνάγκη καί ψυχολογία, τοποθετεῖ ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας τά πράγματα; Μείνετε, λοιπόν, σταθεροί στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, στήν ὁποία γεννηθήκατε, καί ἡ ὁποία σᾶς ἀγαπᾶ καί σᾶς τρέφει μέ τήν σοφή διδασκαλία τῶν Ἁγίων Πατέρων.

Μέ πολλές εὐχές,

† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

††† Προσευχή πριν και μετά της εξομολόγησης - Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου

Πρίν της Ιεράς Εξομολογήσεως

Προαιώνιε Πατήρ των οικτιρμών, και Θεέ πάσης παρακλήσεως. Εγώ, ο ταλαίπωρος, θέλοντας να εξετάσω την Συνείδησίν μου επάνω εις ταίς ανομίαις μου, φοβούμαι κατά πολλά και τρέμω· επειδή και σού είναι τόσον φανερή η κατάστασις της ζωής μου, οπού κανένα έργον, και κανένας συλλογισμός μου δεν ημπορεί να είναι κρυπτός εις τους οφθαλμούς σου.

Όθεν σού ζητώ με όλην την ταπείνωσιν διά τους οικτιρμούς του Μονογενούς σου Υιού, να μού δώσης την χάριν να γνωρίσω καλά, να μισήσω, και να διορθώσω όλα μου τα αμαρτήματα.

Δός μοι, ώ Πατήρ των φώτων, το Πανάγιόν σου Πνεύμα, διά να μου φέρη εις την ενθύμησιν ταίς αμαρτίαις, οπού αλησμόνητα, και διά να παρακινήση την καρδίαν μου εις συντριβήν, και μετάνοιαν επάνω εις αυταίς, διά να ταίς μισήσω, και να απέχω από κάθε αμαρτίαν εις το ερχόμενον.

Και Σύ, Παρθένε Θεοτόκε, Μήτερ ελέους, και καταφυγή των αμαρτωλών, συντρόφευσόν με, σε παρακαλώ, με την βοήθειάν σουεις τούτο το Κριτήριον της ευσπλαχνίας και δικαιοσύνης του Θεού, διά να γνωρίσω, να μισήσω εκ καρδίας, και να εξομολογηθώ όλας μου τάς αμαρτίας.

Το όμοιον και σύ, ώ Αγιε Αγγελε, φύλαξ της ψυχής μου, σε παρακαλώ να μού βοηθήσης εις τούτο το έργον, οπού είναι τόσον αναγκαίον διά την αιώνιον σωτηρίαν μου. Αμήν.

††† Ἡ Μαγεία - Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης

Προοίμιο

Ταιριάζει σέ ὅσα θά πῶ παρακάτω, νά δανεισθῶ τό θρηνητικό ἐκεῖνο ρητό τοῦ προφήτη ῾Ιερεμία καί νά φωνάξω κι ἐγώ μέ ὀδύνη : “Ποιός θά βάλει στά μάτια μου πηγή δακρύων, γιά νά κλάψουν πικρά τό λαό τῶν Χριστιανῶν μέρα καί νύχτα;” Γιατί ποιός μπορεῖ, ἀλήθεια, νά μήν τόν κλάψει, ὅταν σκεφθεῖ πώς, ἐνῶ ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ νίκησε μέ τό σταυρικό Του θάνατο ὅλους τούς δαίμονες, οἱ Χριστιανοί τούς ἀναδεικνύουν πάλι νικητές καί τροπαιούχους μέ τίς διάφορες μαγεῖες τους;

Καί ποιός μπορεῖ νά μή χύσει πικρά δάκρυα, ὅταν συλλογισθεῖ πώς, ἐνῶ ὁ Κύριός μας ᾿Ιησοῦς Χριστός ἀπάλλαξε ἀπό τήν τυραννία τοῦ διαβόλου τόν κόσμο καί τούς Χριστιανούς, αὐτοί, μέ τή μαγεία, τόν ξαναφέρνουν στόν κόσμο καί τόν ξανακάνουν τύραννό τους;

Εἶναι ἤ δέν εἶναι, λοιπόν, γιά κλάματα ἡ τωρινή κατάσταση τῶν Χριστιανῶν, ἀφοῦ, μέ τά μαγικά καμώματα καί σατανικά τεχνάσματά τους, ἀναβιώνουν στήν οὐσία τή λατρεία τῶν δαιμόνων; ᾿Ενῶ δηλαδή φανερά λατρεύουν τόν ἀληθινό Θεό, κρυφά τόν ἀρνοῦνται καί λατρεύουν τό διάβολο. Τό μεγαλύτερο μάλιστα κακό εἶναι τοῦτο : Μολονότι χρησιμοποιοῦν ἕνα σωρό μαγικά, οὔτε πού καταλαβαίνουν πώς ἀρνοῦνται ἔτσι τό Θεό, καταφρονοῦν τό Χριστό καί ἀγκαλιάζουν τό διάβολο. Τί μεγάλη πλάνη! Κρυφή καί ἀπατηλή, ψυχώλεθρη καί θανατηφόρα!

Γι᾿ αὐτό, λοιπόν, ἀποφάσισα νά ἐλέγξω τήν πλάνη καί ν’ ἀποδείξω ὅτι οἱ Χριστιανοί οὔτε μάγοι πρέπει νά γίνονται οὔτε κανένα εἶδος μαγείας νά χρησιμοποιοῦν.

††† Ὁ ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ Ο ΑΓΙΟΡΙΤΗΣ, ΩΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ

Ἡ «Φιλοκαλική Ἀναγέννηση» τοῦ 18ου καί 19ου αἰώνα ἀποτελεῖ φυσική συνέχεια τῆς «ἡσυχαστικῆς κίνησης» τοῦ 14ου αἰώνα. Καί τά δύο αὐτά πνευματικά ρεύματα διακρίνονταν ἀπό μία ἔντονη παιδευτική τάση. Ἰδιαιτέρως ὅμως ἐπισημαίνουμε τή χαρακτηριστική παιδαγωγική διάσταση τῆς Φιλοκαλικῆς πνευματικῆς κίνησης. Ἡ κίνηση αὐτή ἀπηχεῖ μία περί ζωῆς, ἱστορικότητας καί κοσμολογικῆς πραγματικότητας ἀντίληψη ἐκ διαμέτρου ἀντίθετη πρός τά ὀρθολογικά σχήματα τῶν «νεωτεριστῶν» φιλοσόφων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης.

Γιά τό λόγο αὐτό ἡ «Φιλοκαλική Ἀναγέννηση» θεωρεῖται ὡς μία «γνήσια συνέχεια καί ἀνανέωση τῆς ζωντανῆς πατερικῆς παράδοσης», μέσω τῆς ὁποίας προβάλλονται οἱ Ἅγιοι καί οἱ μάρτυρες τῆς Ἐκκλησίας ὡς μοναδικά παιδαγωγικά πρότυπα Ζωῆς, πού εἶναι δυνατόν νά φωτίζουν τήν πνευματική πορεία τοῦ ἀνθρώπου καί νά ὁδηγοῦν αὐτόν σέ πραγματική ἀναγέννηση. Τά πατερικά αὐτά πρότυπα εἶναι ὁλοκληρωμένες προσωπικότητες πού διακρίνονται γιά τήν ἔνθεη σοφία καί τήν ἁγιοπνευματική τους ἐμπειρία.

Μέ αὐτό τόν τρόπο οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Φιλοκαλικῆς κίνησης, ὅπως παρατηρεῖ ὁ π. Ἀμφιλόχιος Ράντοβιτς, «ἀνανέωσαν» στή συνείδηση τόσο τῶν λαϊκῶν, ὅσο καί τῶν μοναχῶν τό «θεσμό τῆς Πνευματικῆς Πατρότητας ὡς Εὐαγγελικό μέσο ἀγωγῆς καί πνευματικῆς προόδου μέσα στήν Ἐκκλησία» (Ἀρχ. Ἀμφιλοχίας Ράντοβιτς, σ. 19). Ὁ πνευματικός πατέρας εἶναι ὁ παιδαγωγός, ὁ σύμβουλος πού διδάσκει καί καθοδηγεῖ πρός τήν ἀλήθεια. Κατά τόν Ἅγιο Συμεών τόν Νέο Θεολόγο, ὁ «πνευματικός πατήρ» εἶναι ἡ ζῶσα παρουσία τοῦ Χριστοῦ, τοῦ μοναδικοῦ διδασκάλου καί καθηγητοῦ (Ματθ. κγ΄ 8,10), ἡ ἑστία τοῦ θείου φωτός (βλ. Β. Χριστοφορίδου).

Ἔτσι, τήν ἐποχή ἐκείνη προεβλήθη στή συνείδηση τῶν πιστῶν ἀνανεωμένος ὁ παιδαγωγικός καί συμβουλευτικός ρόλος τοῦ πνευματικοῦ πατέρα, τοῦ πνευματικοῦ γέροντα τοῦ Ἁγίου Ὄρους, τοῦ ἀββᾶ ἤ τοῦ «στάρετς» τῶν ὀρθοδόξων σλαβικῶν χωρῶν. Ἕνας ρόλος πού συνήθως κοσμεῖται μέ τό χάρισμα τῆς πνευματικῆς καθοδήγησης.

††† Ὁ Ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης ὁ σοφὸς διδάσκαλος τῆς Ἐκκλησίας – 14 Ιουλίου

Ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης ὁ πάμφτωχος καὶ διαχρονικὸς αὐτὸς φωστήρας τῆς Ἐκκλησίας μας, ὁ μέγιστος διδάσκαλος τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ τοῦ Γένους μας, γεννήθηκε στὴν Χώρα τῆς Νάξου τὸ ἔτος 1749 ἀπὸ εὐσεβεῖς καὶ ἐνάρετους γονεῖς, τὸν Ἀντώνιο καὶ τὴν Ἀναστασία Καλλιβρούτση. Κατὰ τὴν βάπτισή του ἔλαβε τὸ ὄνομα Νικόλαος.

Νηπιόθεν γαλουχήθηκε μὲ τὰ ζωογόνα νάματα τῆς εὐσεβείας καὶ τῆς πίστεως καὶ ἀνετράφη «ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσία Κυρίου», ὅπως παραγγέλλει ὁ θεῖος Παῦλος (Ἐφεσ. στ’ 4). Τὴν ἔμφυτη πρὸς τὰ θεία κλήση του, αὔξησε ἡ χριστιανικὴ ἀγάπη ποὺ πῆρε ἀπὸ τὸ οἰκογενειακό του περιβάλλον καὶ μάλιστα ἀπὸ τὴν ἐκλεκτή του μητέρα, τὴν δὲ εὐφυΐα του ἐκαλλιέργησε καὶ πολλαπλασίασε ἡ μελέτη καὶ ἡ σπουδή.

Προώδευε στὴν ἀρετὴ καὶ στὴν γνώση κατὰ τρόπο θαυμαστό. Κατ’ ἀρχήν, φοίτησε στὴν γενέτειρά του καὶ στὴν Σχολὴ Ἁγίου Γεωργίου περιοχῆς Γρόττας, Χώρας Νάξου, μὲ διδάσκαλο τὸν Ἀρχιμανδρίτη Χρύσανθο, αὐτάδελφο τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ. Τὶς γνώσεις του συμπλήρωσε στὴν περίφημη Εὐαγγελικὴ Σχολὴ τῆς Σμύρνης, ὅπου φοίτησε γιὰ πέντε χρόνια, μὲ διδάσκαλο τὸν Ἰερόθεο Βουλισμά, διευθυντὴ τῆς Σχολῆς αὐτῆς. Τόσο διέπρεψε ὁ Ἅγιος Νικόδημος στὶς σπουδές του, ὥστε, ἐνῶ σπούδαζε, ἐδίδασκε τοὺς συμμαθητές του. Καὶ ὁ Ἰερόθεος ἀργότερα τὸν παρακαλοῦσε νὰ ἔρθει στὴν Σμύρνη γιὰ νὰ τὸν διαδεχθεῖ στὴ διεύθυνση τῆς Σχολῆς αὐτῆς. Στὴν Σμύρνη ἔλαβε ὁ Νικόδημος πληθωρικὴ μόρφωση, ποὺ ἐκτὸς ἀπὸ τὴ θεολογικὴ ἐπιστήμη περιελάμβανε ἀκόμα γνώσεις φιλοσοφικές, οἰκονομικές, ἰατρικές, ἀστρονομικὲς καὶ στρατιωτικές.

††† Ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ὁ χαλκέντερος κολλυβᾶς ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ

ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ

(Χώρα Νάξου Κυκλάδων 1749 - Καρυαὶ Ἁγίου Ὄρους 14 Ἰουλίου 1809)

Ἐπιμέλεια κειμένου: Παναγιώτης Μπούρδαλας

Α. Γέννηση - ἀνατροφή

Τὸ 1749 γεννήθηκε στὴ χώρα τῆς Νάξου Κυκλάδων ὁ Νικόλαος Καλλιβούρτζης. Ὁ πατέρας του ὀνομαζόταν Ἀντώνιος καὶ ἡ μητέρα του Ἀναστασία. Εἶχε καὶ ἕνα μικρότερο ἀδελφό, τὸν Πιέρο, ποὺ ἀργότερα ἔγινε ἕνας ἀπὸ τοὺς βασικοὺς συνδρομητὲς τοῦ πολυγραφότατου Ἁγίου μας. Ἀπὸ μικρὸ παιδὶ πῆρε τὴν ἐκκλησιαστικὴ εὐσέβεια ἀπὸ τὴν μητέρα του καὶ ἔκανε παρέα μὲ τὸν ἐξάδελφό του, μετέπειτα ἐπίσκοπο Εὐρίπου Ἱερόθεο.

Δίπλα στὸ σπίτι του ἦταν ὁ ἐνοριακὸς Ἱ. Ναὸς τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς, στὸν ὁποῖο σύχναζε σὲ ὅλες τὶς ἀκολουθίες, ὅπου καὶ ἔμαθε πολλοὺς ὕμνους. Ὁ ἱερέας τὸν ἔχει μαζί του σ᾿ ὅλες τὶς ἱεροπραξίες. Σὲ ἡλικία 12 ἐτῶν, εἰσάγεται στὴν ὀνομαστὴ σχολὴ τῆς Νάξου, πραγματικὴ Ἀκαδημία. Λειτουργοῦσε στὴν Ἱ. Μ. τοῦ Ἁγίου Γεωργίου Γκρόττας, μὲ Διευθυντὴ τὸν ἀδελφὸ τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ, τὸν Ἀρχιμανδρίτη Χρύσανθο τὸν Ἐξωχωρίτη.

Β. Ἀνώτερες Σπουδὲς στὴ Σμύρνη

Ὄχι μόνον οἱ γονεῖς του, ἀλλὰ καὶ ὁ δάσκαλός του Χρύσανθος αἰσθάνθηκαν τὴν ἀνάγκη νὰ τὸν προωθήσουν γιὰ ἀνώτερες σπουδές. Μὲ πατρικὴ μέριμνα τοῦ μητροπολίτη Παροναξίας Ἀνθίμου Βαρδῆ, στέλνεται στὴν «Εὐαγγελικὴ Σχολή» τῆς Σμύρνης. Ἐκεῖ τὸν ἀνέλαβε ὁ ξακουστὸς Ἱερόθεος Βουλισμᾶς. Ἐκεῖ εἶχε σὰν συμμαθητές, μεταξὺ ἄλλων, καὶ τοὺς μετέπειτα Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως Νεόφυτον τὸν Ζ´ καὶ Γρηγόριον τὸν Ε´.

Ὁ Νικόλαος ἔγινε γνωστὸς γιὰ τὴν πολυμάθειά του καὶ τὴν δυνατὴ μνήμη του. Ἀρκοῦσε νὰ διαβάσει μία φορὰ ἕνα βιβλίο καὶ νὰ τὸ θυμᾶται πάντα! Ἡ εὐφυΐα του, ἡ ταπεινότητά του καὶ ὁ πληθωρισμὸς τῶν γνώσεων, ἐκκλησιαστικῶν καὶ κοσμικῶν, τὸν ἀνέδειχναν σὲ δάσκαλο ἀκόμα καὶ τῶν συμμαθητῶν του. Πέρα ἀπὸ τὴν βαθιὰ γνώση τῶν θεολογικῶν γραμμάτων καὶ τῶν ἐπιστημῶν τῆς ἐποχῆς, ἔμαθε τέλεια τὴν Λατινική, τὴν Ἰταλικὴ καὶ τὴν Γαλλικὴ Γλώσσα. Μετὰ ἀπὸ τὴν πενταετῆ οἰκότροφη φοίτησή του, σὲ ἡλικία 21 ἐτῶν, παρὰ τὶς προσπάθειες νὰ μείνει ὡς δάσκαλος στὴ Σχολή, αὐτὸς τὸν νοῦ του τὸν εἶχε ἀλλοῦ...